اسکولیوز (انحراف جانبی ستون فقرات) چیست؟
اسکولیوز یک انحراف جانبی ستون فقرات است که اغلب در نوجوانان تشخیص داده میشود. هرچند این وضعیت ممکن است در افراد مبتلا به بیماریهایی مانند فلج مغزی و دیستروفی عضلانی رخ دهد، اما علت بیشتر موارد اسکولیوز دوران کودکی ناشناخته است.
اکثر موارد اسکولیوز خفیف هستند، اما برخی انحناها با رشد کودکان بدتر میشوند.
اسکولیوز شدید میتواند ناتوانکننده باشد. انحنای شدید ستون فقرات ممکن است فضای داخل قفسه سینه را کاهش داده و عملکرد طبیعی ریهها را مختل کند.
کودکانی که به اسکولیوز خفیف مبتلا هستند، معمولاً با عکسبرداری اشعه ایکس بهطور منظم تحت نظر قرار میگیرند تا مشخص شود آیا انحنا بدتر میشود یا خیر.
در بسیاری از موارد، نیازی به درمان نیست. برخی کودکان ممکن است نیاز به استفاده از بریس داشته باشند تا از بدتر شدن انحنا جلوگیری شود. برخی دیگر ممکن است نیاز به جراحی برای صاف کردن انحناهای شدیدتر داشته باشند.
اسکولیوز چه علائمی دارد؟
- شانههای نامتقارن.
- تیغه یک شانه که بیشتر از شانه دیگر برجسته به نظر میرسد.
- کمر نامتقارن.
- یک لگن بالاتر از دیگری.
- جلو آمدگی یک طرف قفسه سینه.
- برجستگی یک طرف کمر هنگام خم شدن به جلو.
در بیشتر موارد اسکولیوز، ستون فقرات علاوه بر انحراف جانبی، میچرخد یا میپیچد. این باعث میشود دندهها یا عضلات یک طرف بدن بیشتر از طرف دیگر برجسته شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم اسکولیوز را در کودک خود مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید. انحناهای خفیف ممکن است بدون آگاهی شما یا کودک ایجاد شوند، زیرا به تدریج ظاهر میشوند و معمولاً درد ایجاد نمیکنند. گاهی اوقات، معلمان، دوستان یا همتیمیهای ورزشی اولین افرادی هستند که اسکولیوز یک کودک را تشخیص میدهند.
چه مواردی سبب ابتلا افراد به بیماری اسکولیوز میشود؟
پزشکان نمیدانند علت شایعترین نوع اسکولیوز چیست، اما به نظر میرسد عوامل ژنتیکی نقش دارند، زیرا این اختلال گاهی در خانوادهها دیده میشود. انواع کمتر شایع اسکولیوز ممکن است به دلایل زیر ایجاد شوند:
برخی بیماریهای عصبی-عضلانی، مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی.
نقصهای مادرزادی در رشد استخوانهای ستون فقرات.
جراحی دیواره قفسه سینه در نوزادی.
آسیبها یا عفونتهای ستون فقرات.
ناهنجاریهای طناب نخاعی.
عوامل خطر برای ابتلا به شایعترین نوع اسکولیوز
- سن: علائم و نشانهها معمولاً در دوران نوجوانی شروع میشوند.
- جنسیت: اگرچه پسران و دختران به میزان مشابهی دچار اسکولیوز خفیف میشوند، اما دختران خطر بیشتری برای بدتر شدن انحنا و نیاز به درمان دارند.
- سابقه خانوادگی: اسکولیوز ممکن است در خانوادهها دیده شود، اما بیشتر کودکان مبتلا سابقه خانوادگی این بیماری ندارند.
چه عوارضی در کمین بیماران مبتلا به اسکولیوز است؟
در حالی که بیشتر افراد مبتلا به اسکولیوز نوع خفیف این اختلال را دارند، گاهی اوقات ممکن است اسکولیوز منجر به عوارضی شود، از جمله:
- مشکلات تنفسی: در اسکولیوز شدید، قفسه سینه ممکن است به ریهها فشار وارد کرده و تنفس را دشوار کند.
- مشکلات کمر: افرادی که در کودکی به اسکولیوز مبتلا بودهاند، ممکن است در بزرگسالی بیشتر دچار کمردرد مزمن شوند، بهویژه اگر انحناهای بزرگ و درماننشده داشته باشند.
- ظاهر: با بدتر شدن اسکولیوز، تغییرات ظاهری بیشتری ایجاد میشود، از جمله لگن و شانههای نامتقارن، برجستگی دندهها، و تغییر در موقعیت کمر و تنه به یک طرف. افراد مبتلا به اسکولیوز اغلب نسبت به ظاهر خود احساس خودآگاهی میکنند.
درمان اسکولیوز
بهترین روش درمان اسکولیوز بدون جراحی: بسیاری از موارد اسکولیوز خفیف را میتوان بدون جراحی درمان کرد. استفاده از بریسها یکی از مؤثرترین روشها برای جلوگیری از پیشرفت انحنا است. بریسها میتوانند ستون فقرات را در وضعیت مناسبی نگه دارند و مانع از بدتر شدن انحنا شوند.
تاثیر ورزش در درمان اسکولیوز: ورزشهای خاصی میتوانند در بهبود وضعیت بدن، تقویت عضلات کمر و کاهش درد کمک کنند. تمرینات کششی و تقویتی معمولاً بخشی از برنامههای درمانی غیرجراحی هستند. این تمرینات به بهبود تعادل و کاهش فشار روی ستون فقرات کمک میکنند.
جراحی اسکولیوز: در موارد شدید که انحنا بهطور قابل توجهی پیشرفت کرده است، جراحی ممکن است ضروری باشد. هزینه جراحی اسکولیوز در ایران بسته به نوع جراحی و تجهیزات مورد استفاده متفاوت است، اما بهطور کلی این روش درمانی هزینهبر است و نیاز به پیگیریهای بعدی دارد.
پیشگیری از اسکولیوز
اسکولیوز معمولاً قابل پیشگیری نیست، زیرا عوامل ژنتیکی و مادرزادی نقش اصلی را در ایجاد آن دارند. با این حال، رعایت نکات زیر میتواند به سلامت ستون فقرات کمک کند:
- حفظ وضعیت مناسب بدن هنگام نشستن و ایستادن.
- انجام منظم ورزشهای تقویتی برای کمر و ستون فقرات.
- توجه به رشد کودکان و انجام معاینات دورهای برای تشخیص زودهنگام هر گونه انحراف در ستون فقرات.
نتیجه گیری : تاثیر بریس در اصلاح اسکولیوز
بریسها(کمربندها) یکی از مؤثرترین روشها برای جلوگیری از پیشرفت انحنا هستند. این ابزارها معمولاً برای کودکانی که در مرحله رشد هستند و انحنای ستون فقرات آنها متوسط است، توصیه میشوند. با استفاده منظم از بریس و رعایت توصیههای پزشکی، میتوان احتمال نیاز به جراحی را کاهش داد.
